Energielabel voor een monument: wat er sinds 29 mei 2026 geldt
Vanaf
€ 220all-in
- Geen toeslag voor een monument
- Geen offerte, direct online plannen
- Je label binnen 5 werkdagen na de inspectie
Wat er precies veranderd is per 29 mei 2026
Tot en met 28 mei 2026 waren beschermde monumenten vrijgesteld van de energielabelplicht. Die uitzondering stond in artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving en is per 29 mei 2026 vervallen.
De vrijstelling voor monumenten is vervallen
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed schrijft dat eigenaren vanaf die datum verplicht zijn om hun monument bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten van een energielabel te voorzien.
Het geldt breed, niet alleen voor rijksmonumenten
Ook provinciale en gemeentelijke monumenten vallen onder de plicht.
Twee nieuwe momenten voor alle woningen
RVO noemt daarnaast een grote renovatie (vanaf 25 procent van de woninginhoud) en het verlengen of vernieuwen van een huurcontract als nieuwe momenten sinds 29 mei 2026.
Verkoop of verhuur je niet? Dan hoef je niets te doen
Verandert er niets aan je monument en staat er geen verkoop, nieuwe verhuur of verlenging op de planning, dan komt de labelplicht nu niet in beeld.
Er blijven uitzonderingen bestaan die voor alle gebouwen gelden. De belangrijkste voor deze doelgroep: gebouwen die (deels) gebruikt worden voor erediensten en religieuze activiteiten blijven uitgezonderd, en die uitzondering geldt alleen voor het deel dat daadwerkelijk voor de eredienst wordt gebruikt. Wordt een deel van een kerkgebouw verhuurd als kantoor of woning, dan geldt voor dat deel de labelplicht wel. RVO noemt verder onder meer losstaande gebouwen tot 50 m2 en onverwarmde opslagruimten.
Bronnen: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, energielabelplicht vraag en antwoord en RVO, energielabel woningen. Gecontroleerd op 31 juli 2026.
Labelplicht wel, energieprestatie-eisen niet
Dit is het punt waar de meeste onrust op berust. Je monument moet een energielabel hebben. Je monument hoeft geen bepaalde labelklasse te halen.
RVO schrijft dat monumenten uitgezonderd blijven van de energieprestatie-eisen zelf. Het voorbeeld dat RVO geeft: de verplichting dat kantoren minimaal energielabel C hebben, geldt niet voor kantoren in een beschermd monument. Ook toekomstige minimum-prestatieverplichtingen gelden volgens RVO niet voor beschermde monumenten.
Praktisch: een label G op een 17e-eeuws pand met enkel glas en zonder spouwmuur is geen overtreding. Het is een meting, geen norm waar je aan moet voldoen. Je hoeft niets te isoleren, niets te vervangen en geen vergunning aan te vragen om aan de labelplicht te voldoen. Je laat alleen een geldig label opstellen en registreren.
Er bestaat ook geen apart monumentenlabel: de opname gebeurt volgens dezelfde NTA 8800-methode, door een gecertificeerde energieadviseur, geregistreerd in EP-Online. Het label is daarna 10 jaar geldig.
Bronnen: RVO, energielabel woningen en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Gecontroleerd op 31 juli 2026. Wij geven geen juridisch advies. Twijfel je of jouw situatie hieronder valt, controleer dat bij RVO of de ILT.
Wat een lage labelklasse betekent bij verkoop of verhuur
Een monument scoort in de NTA 8800-berekening vaak laag, door enkel glas, massieve muren zonder spouw, hoge plafonds, een grote geveloppervlakte en soms een installatie die niet zomaar te vernieuwen is. Reken dus op de onderkant van de schaal.
Bij verkoop: informatie voor de koper
Het label hoort bij de stukken bij de overdracht. Het is geen verkoopvoorwaarde en geen keuring die je kunt zakken.
Bij verhuur: het telt mee in de puntentelling
Het energielabel weegt mee in de puntentelling van huurwoningen. Hoe dat voor jouw woning uitpakt hangt af van je hele puntentelling en niet alleen van het label.
Een lage klasse is geen overtreding
Je hoeft niet te wachten met verkopen of verhuren tot je monument verduurzaamd is. De labelplicht vraagt om een meting, niet om een resultaat.
Twijfel je over jouw situatie?
Leg dat voor aan de Huurcommissie of RVO. Wij geven geen juridisch advies.
Hoe de opname bij een monument verloopt
De adviseur meet het gebouw op zoals het er nu bij staat. Een opname is geen bouwkundige keuring en raakt je monumentenstatus niet.
De adviseur neemt het gebouw op
Gevels, dak, vloer, glas, verwarming, warm water en ventilatie, vastgelegd met foto's en maten. Er wordt niets gesloopt, geboord of opengemaakt.
Bij een monument duurt dat vaak langer
De plattegrond is zelden rechthoekig, er zijn vaak meer bouwlagen, aanbouwen en kappen uit verschillende periodes, en elke schil moet apart worden ingevoerd.
Leg je bewijsstukken klaar
Constructies zijn niet altijd van buitenaf te herkennen, dus de adviseur zoekt bewijs voordat hij iets als geisoleerd mag opnemen. Zonder bewijs geldt de forfaitaire waarde uit de NTA 8800, en die pakt meestal ongunstiger uit. Facturen van glas- of dakisolatie, een restauratierapport, een subsidiebeschikking, bouwtekeningen en foto's van tijdens de verbouwing tellen mee.
Je label is er binnen 5 werkdagen
Na de inspectie ontvang je het geregistreerde energielabel binnen 5 werkdagen. Het wordt vastgelegd in EP-Online en is 10 jaar geldig.
Monumenten in ons werkgebied
Wij werken in een gebied met opvallend veel beschermd erfgoed, en dat is de reden dat onze adviseurs dit type opname vaak doen.
Gemeente Waterland telt 321 rijksmonumenten en heeft vier beschermde stads- en dorpsgezichten: Monnickendam, Broek in Waterland, Zuiderwoude en Marken. Edam-Volendam telt 201 rijksmonumenten en 42 gemeentelijke monumenten, met het historische centrum van Edam als beschermd stadsgezicht van ongeveer 90 hectare. Zaanstad telt 277 rijksmonumenten. Purmerend, sinds de fusie met Beemster op 1 januari 2022, telt er 118. Amsterdam telt er 7.686.
Twee gebieden hebben UNESCO-werelderfgoedstatus: Droogmakerij de Beemster sinds 1999, en de 17e-eeuwse grachtengordel van Amsterdam binnen de Singelgracht sinds 2010, een gebied van 198 hectare.
Die aantallen gaan over de hele gemeente. Online plannen kan op dit moment in Purmerend en de Beemster, Zaandam, Amsterdam-Noord, Waterland en Edam-Volendam. Voor Amsterdam betekent dat stadsdeel Noord, en voor Zaanstad de kern Zaandam. Vul je adres en woninggegevens in, dan hoor je in de tweede stap of we op jouw adres kunnen plannen.
Praktisch betekent dit dat veel panden in Monnickendam, Edam, de Zaanse houtbouw en de Beemsterse stolpen tot 29 mei 2026 onder de vrijstelling vielen en dus nog nooit een energielabel hebben gehad. Ga je zo'n pand verkopen of verhuren, dan begin je bij nul. Kijk voor de lokale situatie op energielabel in Purmerend of energielabel in Zaandam.
Bronnen: Monumenten.nl gemeentepagina's, gemeente Purmerend over Werelderfgoed De Beemster en UNESCO Nederland. Aantallen gecontroleerd op 31 juli 2026 en kunnen wijzigen.
- NTA8800 gecertificeerd
- Geregistreerd in EP-Online
- Vaste prijs, vooraf zichtbaar
Zelf inplannen: vaste prijs, eigen moment, geen offerte
De meeste aanbieders laten je een formulier invullen en bellen je daarna terug met een prijs. Bij een monument gaat dat vaak nog trager, omdat er even naar gekeken moet worden. Dat kost je dagen terwijl je notaris of makelaar wacht.
Bij veel aanbieders
- Eerst een formulier invullen
- Wachten op een terugbelverzoek met een prijs
- Bij een monument vaak nog een extra beoordeling
- Pas daarna een datum prikken
Bij LabelRoute
- Woningtype, oppervlakte en adres invullen
- Direct de vaste prijs op je scherm
- Zelf een vrij moment kiezen in de agenda
- Online betalen, en je afspraak staat vast
Een monument heeft bij ons geen apart tarief en geen toeslag: je betaalt het tarief dat bij je woningtype en oppervlakte hoort, en dat bedrag zie je voor je boekt. Wat een energielabel per woningtype kost, staat op de kostenpagina. Regel je het label voor een verkoop, lees dan energielabel aanvragen bij verkoop. Gaat het om verhuur, kijk dan bij energielabel bij verhuur of energielabel bij verlenging van een huurcontract.
Antwoord eerst, uitleg daarna.
Verkoop of verhuur je een monument?
Plan de opname direct online en betaal meteen. Je label is er binnen 5 werkdagen na de inspectie, geregistreerd in EP-Online.